Vijf jaar geleden kwam Perla Joy erachter dat ongeveer een keer in de tien dagen in Nederland een vrouw wordt vermoord door haar (ex-)partner en dat er zelfs een naam was voor wat haar moeder overkwam: femicide. Zo ontstond het idee bij Perla om een film over dit onderwerp te maken. ‘Ik ben wees, maar mijn vader leeft nog.’ Het was deze uitspraak die ervoor zorgde dat Sara Kolster – die eigenlijk bezig was met een filmplan over jongvolwassen wezen – besloot zich ook te verdiepen in de kinderen die achterblijven na femicide.”Als je als kind zo’n onvoorstelbaar verlies meemaakt, verandert dat je complete leven. Vaak is er al veel langer sprake van spanningen in het gezin, maar omdat het binnenshuis gebeurt, is het niet zichtbaar voor de buitenwereld.”
Femicide is inmiddels een belangrijk thema in het nieuws en het publieke debat. Met ‘Blauwdruk’ willen we laten zien hoe belangrijk het is dat er meer kennis en openheid komt over de impact van femicide, vooral op de kinderen die erbij betrokken zijn. De zorg voor nabestaanden van femicide is vaak nog een blinke vlek, kind-gecentreerd handelen lijkt nog steeds niet de basis van veel beleid. Met de film willen we dit zichtbaar maken én de zorg verbeteren.
Eindredacteur Manon van der Sluijs van de HUMAN was vanaf het begin zeer betrokken, dit maakte de productie mogelijk met financiering van het NPOfonds. Sara en Perla deden samen de research en kwamen via de Federatie Nabestaanden Geweldsslachtoffers in contact met Maeve en Roser. Aurora, de zus van Perla wilde ook meewerken om aandacht te vragen voor dit onderwerp.
Topje van de ijsberg
Het was heel belangrijk om ook een stem in het nu te laten horen. Als vijfde spreker in de film horen we Lies, een jonge vrouw. Haar ouders zijn al twaalf jaar gescheiden, maar haar vader bedreigt haar moeder nog steeds met de dood. Hij heeft hiervoor vastgezeten, maar is inmiddels weer vrij en gaat gewoon door. Lies wil niet in beeld, maar vertegenwoordigt met haar stem een belangrijke waarschuwing: femicide is het topje van de ijsberg. Haar verhaal laat zien: dit gebeurt nog steeds.
Animaties
Sara tekende bij Blauwdruk animaties die het verhaal en de interviews ondersteunen, in samenwerking met Tonke Koppelaar. Ook maakte ze veel gebruik van beelden uit familiefilmpjes. Archiefbeelden van verjaardagen, vakanties en alledaags gezinsgeluk maken het verlies tastbaar. Voor Blauwdruk was dat alles niet bepaald makkelijk, het was een zoektocht en een hele worsteling om de juiste toon en vertelling te vinden. Samen met editor Riekje Ziengs is er een jaar lang verspreid aan de montage gewerkt. Het was belangrijk dat het niet praatje-plaatje werd. De juiste abstractie en het juiste gevoel moest worden gevonden. Je wilt voorkomen dat kijkers denken: wat betekent dit? Maar je wilt ook niet dat wat er letterlijk gezegd wordt in beeld voorschotelen. De archiefbeelden wilde Sara niet zomaar laten zien, maar in een maquette projecteren. Daarmee wilde ze benadrukken dat het thuis van mijn hoofdpersonen weliswaar niet meer bestaat, maar dat de herinneringen er nog wel zijn.
Tape
In de film heeft Sara de vier vrouwen gevraagd om met tape de contouren van hun ouderlijk huis te reconstrueren, zoals het was vóór het een plaats delict werd: een blauwdruk van hun jeugd. ”Ik was op dat idee gekomen doordat ik zelf ooit tijdens mijn opleiding rouwbegeleiding een opdracht moest doen waarvoor ik terug moest naar mijn ouderlijk huis en dat huis moest tekenen. Ik weet nog dat dit heel veel bij me opriep, het is een manier om echt terug te gaan naar je jeugd. Bij deze documentaire moest ik ook denken aan Lars von Triers film Dogville, waarin het dorp met witte verf op de grond staat getekend. Het leek me een goede, grafische oplossing om dat teruggaan naar je jeugd te laten zien. Dat de vrouwen het huis zelf met tape maakten tijdens het filmen was ook een mooie manier om ze iets te laten doen tijdens de interviews. Ik vond het heel spannend en voelde me ook wel bezwaard, want ik moest ze toch terugsturen naar een plek die onveilig voor hen is geweest. Maar het werkte heel goed en er kwam veel los, meer dan ik had verwacht. Gelukkig zijn alle hoofdpersonen bijzonder trots op het eindresultaat.”
Er wordt vaak gedacht dat de kinderen het allemaal niet zo door hebben, maar kinderen hebben alles door. Die maken veel meer mee dan wij denken. Dus we hopen dat ergens mee te geven met deze film: dat er meer vanuit het perspectief van kinderen gekeken wordt, dat ze serieuzer genomen worden. En we hopen natuurlijk ook dat, als je het hebt over beleid, justitie en Veilig Thuis etc, dat de zorg en nazorg voor deze kinderen echt beter wordt. Dat kinderen van nu de situaties die Aurora, Perla, Roser en Maeve hebben doorstaan niet meer op deze manier hoeven mee te maken.
