Luchtkasteel aan de Maas

IJzerhandelaar Hennie van der Most bouwt al jaren aan een pretpark dat samen met de Erasmusbrug de skyline van Rotterdam moest gaan domineren. Maar dertien jaar aan gemiste deadlines later, lijkt de feestelijke opening van Attractiepark Rotterdam verder weg dan ooit.

Lees het verhaal hier.

Chefs overtuigen
Zowel Matteo Bal als Adriaan en Jarl van der Ploeg zijn van kinds af aan enorme stripliefhebbers. En omdat we alle drie bij de Volkskrant werken, ontstond halverwege 2024 automatisch het idee om onze krachten een keer te bundelen en namens de Volkskrant een journalistiek stripverhaal te maken. Matteo zou alles illustreren, Jarl zou de tekst schrijven en Adriaan zou het visuele ontwerp voor zijn rekening nemen, zodat het online goed tot zijn recht zou komen. Het enige wat nog ontbrak, was een geschikt verhaal. We wisten dat onze chefs ons vroeg of laat zouden vragen waarom we eigenlijk een stripverhaal wilden maken, in plaats van een klassieke reportage met fotografie, en juist daarom was het belangrijk een verhaal te hebben dat vol fantasie zat; een kleurrijk verhaal over een dromer. Iemand die beelden voor zich zag die er nog lang niet waren, waardoor ze onmogelijk gefotografeerd konden worden. Iemand met een toekomstvisie. Een architect misschien?

Gelukkig woont Adriaan in de Rotterdamse wijk Charlois en bij hem om de hoek was Hennie van der Most, die ooit begon als handelaar in oud-ijzer en zich al scharrelend opwerkte tot een notering in de Quote 500, al jaren bezig met de bouw van een pretpark. Het iconische reuzenrad, gelijk dat van Londen, stond al fier aan de Maas, maar voor de rest zat er heel weinig schot in de zaak. Was dat geen goed idee?

Willy Wonka
Dat was het zeker, want Van der Most bleek de ondernemer die het dichtst in de buurt komt van de Nederlandse Willy Wonka. Iedere dag, zo leerde we toen we hem uitgebreid interviewden, heeft hij weer nieuwe, vernieuwende ideeën, die hij zelf op een papiertje tekent en vervolgens laat uitwerken door zijn architecten. Hij had in het verleden al een gigantisch, ronddraaiend restaurant in Zwolle ontworpen, een pretpark in een Duitse kerncentrale, het eerste all-inclusive hotel ooit in Nederland, enzovoorts. En omdat pretparken zijn grote liefde zijn (zijn kantoor hangt vol tekeningen van weer een nieuwe attractie die hijzelf heeft bedacht) begon hij tien jaar geleden, toen hij 65 werd, aan zijn magnum opus: een volledig gerecycled pretpark pal aan de Maas in Rotterdam, de stad van niet lullen maar poetsen, een stad naar zijn hart dus.

Maar na tien jaar vol tegenslagen (van een brand en de coronacrisis tot die eindeloze hoeveelheid regeltjes die hem al zijn hele leven dwars zaten als ondernemer), was het pretpark nog altijd niet af. Onze vraag: hoe kan dat? Op 23 maart, het weekend waarin ons verhaal werd gepubliceerd, werd Van der Most 75 en die dag had hijzelf als ultieme deadline gesteld voor de opening. Zou hem dat lukken?

Een schets

Levensverhaal
Om die vragen te beantwoorden, namen wij in augustus 2024 contact met hem op om te vragen of we een verhaal over hem mochten maken. Het viel of stond uiteraard met zijn medewerking. We hadden veel details nodig over zijn levensverhaal en moesten het liefst ook oude foto’s inzien, zodat Matteo alles zo waarheidsgetrouw kon illustreren. Na ons eerste interview met Van der Most van ruim twee uur hebben we hem nog meermaals gemaild met specifieke vragen (bijvoorbeeld over hoe de schuur in de achtertuin van zijn ouders eruitzag) en heeft zijn dochter foto’s en documenten opgezocht. Nadat het verhaal af was, hebben we het nog uitgebreid met hem doorgenomen en gecorrigeerd op feitelijke onjuistheden in zowel tekst als beeld.

Mooischrijverij
Omdat het een geïllustreerd verhaal is, moesten we uiteraard zuinig zijn met tekst. Er moest zo min mogelijk mooischrijverij in, omdat het volledig moest draaien om de afbeeldingen. Daar moesten we het verhaal mee vertellen, daar moesten we de spanning mee opwekken. Dat was soms lastig, omdat we ook goed wilden uitleggen dat dit verhaal stond voor veel meer dan de lotgevallen van Van der Most alleen; het verhaal over het pretpark dat er nooit kwam, staat ook voor de toenemende regeldruk in Nederland die veel ondernemers zeggen te ervaren. Het staat voor de almaar stijgende grondprijzen in de Randstad waardoor het steeds lastiger wordt te pionieren. Enzovoorts. Maar omdat we die zaken niet al te letterlijk konden benoemen, hebben we geprobeerd al die thema’s te vatten in korte scènes (waarin ook elke keer iets moest gebeuren om de lezers niet kwijt te raken). 

Of dat goed lukte, was een vraag die we onszelf continu stelden, net als een aantal scherpe mensen op de redactie, onder wie vooral Geart van der Pol. Dat we nu bekroond zijn als Meesterverteller, is dus ook zeker zijn verdienste.

Matteo Bal is illustrator bij onder andere de Volkskrant. Hij tekent over het algemeen bij serieuze artikelen, maar altijd met een vrolijke ondertoon. Van huis uit is hij een characterdesigner en kan zich dus snel verliezen in het schetsen van honderden excentrieke figuurtjes. Ook is hij een groot liefhebber van de journalistieke graphic novels van Joe Saccoen Guy Delisle en verslindt hij de romans van Kader Abdolah en Marieke Lucas Rijneveld. Misschien omdat zij alle vier, ondanks hun serieuze toon, de meest groteske excentriekelingen beschrijven. Het project rond Hennie van der Most was daarom een godsgeschenk: een buitengewoon intrigerende man die hij gevangen hoopt te hebben in zijn illustraties. Matteo hoopt in de toekomst nog meer van dit soort grote verhalen te kunnen vertellen.

Jarl van der Ploeg (1987) is freelance columnist en journalist voor onder meer de Volkskrant. Hij studeerde geschiedenis, Italiaans en journalistiek aan de universiteiten van Groningen en Bologna en was tussen 2016 en 2020 Italië-correspondent. Hij maakte verhalen vanuit meer dan 25 landen, schreef artikelen vanaf een migrantenboot voor de kust van Libië en vanuit een coronaziekenhuis in Bergamo, maar deed uiteraard ook (en met zeer veel plezier) verslag van het wereldkampioenschap Tiramisù in Treviso. Over zijn ervaringen in Italië verscheen In 2019 Wegens vakantie Gesloten, uitgegeven door Nijgh & Van Ditmar. Tegenwoordig heeft Jarl een column op pagina 2 van de Volkskrant.

Adriaan van der Ploeg (1984) ontwerpt visuele verhalen voor de Volkskrant, waarvoor hij ook jarenlang als fotograaf werkte. Hij studeerde aan de kunstacademie in Breda en is een echte stripliefhebber. 

Dit verhaal werpt een uniek licht op spookpretpark Rivoli aan de Maas, en in het bijzonder op excentrieke ondernemer Hennie van der Most – inmiddels dik in de 70. Wie de Volkskrantapp opent, komt terecht in een gestileerd stripverhaal afgewisseld met tekst. Het gaat over een pretpark, en voelt in zekere zin ook als een pretpark om te lezen. 

Het werk neemt ons op een laagdrempelige en regelmatig humoristische manier mee door de opvallende geschiedenis van Van der Most, die in dit verhaal het midden houdt tussen een volksheld, een weldoener en een dromer. Na een draaiend restaurant, een pretpark in een oude energiecentrale en het kopen van een NAVO-basis voert het verhaal naar Rotterdam – het Waterloo van de ondernemer, zo lijkt het. Van der Most heeft altijd een kinderlijke blik op de wereld gehad, tekent uit de losse pols ideeën voor attracties en koopt op de bonnefooi een duur podiumstuk van André Rieu, maar loopt met Rivoli tegen de grenzen van bureaucratie en Rotterdamse gemeentepolitiek aan. 

Volgens de jury was dit eigenlijk al een stripverhaal voordat Volkskrant besloot er een stripverhaal van te maken. Het werk is ritmisch en de kwaliteit van de illustraties is hoog: het zijn sfeervolle composities met een consistente stijl en mooi kleurgebruik. Tussen die stijlkeuzes door leert de lezer over de wijk Charlois, het Rotterdamse bestuur en de rol van een investeerder met lef in de lokale economie.

~ Jury Beleven (Thijs van den Houdt, Abel Enklaar, Tessa Evers, Kwennie Cheng, Veerle van Herk)